برگشت ارتودنسی : دلایل و درمان

برگشت ارتودنسی همواره یکی از چالش های اصلی درمان است که با همکاری نزدیک پزشک و بیمار قابل پیشگیری است. بعد از اینکه ناهنجاری های دندانی و فکی توسط دستگاه های ارتودنسی دندان برطرف گردید کار درمانی همچنان ادامه دارد زیرا باید نتایج ایجاد شده حفظ شود به این مرحله ریتنشن ( نگهدارنده ) می گویند. هدف این مرحله جلوگیری از برگشت ارتودنسی است. بدین منظور از دستگاه های ریتینر یا نگهدارنده ارتودنسی استفاده می شود. در صورت عدم استفاده از این دستگاه ها نتایج درمان قابل برگشت هستند. نگهدارنده های ارتودنسی حداقل ۱ یا ۲ سال باید استفاده شوند .

علل  برگشت نتایج درمان


ثبات نتایج درمان ارتودنسی بستگی به عوامل مختلفی دارد. چند عامل عمده برگشت نتایج درمان (Replase) در ارتودنسی عبارتند از:

  • تمایل الیاف پریودنتال و لثه ای به برگشت به وضعیت اولیه خود (قبل از کشیده شدن توسط نیروهای ارتودنسی)
  • قرارگرفتن دندان ها در موقعیت های ذاتا ناپایدار بنا به دلایلی همچون ملاحظات زیبایی.
  • ادامه یافتن روند رشد و تکامل فکین
  • پس از درمان ارتودنسی، متخصص ارتودنسی باید دستور تهیه رادیوگرافی بدهد و دندان های عقل را بررسی نمایند. اگر در رادیوگرافی پایانی دندان های عقل زاویه یا فضای رویشی مناسب نداشته باشند و فشار به دندان های دیگر بیاورند بلافاصله پس از ارتودنسی باید دندان های عقل خارج شوند تا وضعیت ردیف بودن دندان ها به هم نریزد.

در صورتی که هر چهار عامل فوق در دوره  نگهداری مد نظر قرار گیرد احتمال برگشت نتایج به حداقل می رسد.

انواع برگشت ارتودنسی


برگشت مشکلات فکی

اگر فک پایین به طور غیر طبیعی رشد کرده باشد و جلو آمده باشد به این حالت  بیرون زدگی یا جلو زدگی فک پایین اطلاق می شود. این افراد کسانی هستند که  صحبت کردن ، غذا خوردن و نفس کشیدن آنها دچاراختلال شده و  به درمان نیاز دارند. جراحی فک در افرادی که دچار بیرون زدگی فک پایین هستند، در سنین کودکی و قبل از بلوغ بالاترین درصد موفقیت را دارد. جراحی زیبایی و ترمیم فک نیز مانند بقیه روش های جراحی در اکثر مواقع موفق است ولی ممکن است گاهی از این عمل نیز نتیجه مطلوب به دست نیاید.

برگشت مشکلات فکی در بیمارانی رخ می‌دهد که درمانشان در طی دوران بلوغ یا قبل از بلوغ انجام شده است و با ادامه رشد منفی، ناهنجاری خود را مجددا نشان می‌دهد. این مسئله در اغلب موارد در کسانی صدق می‌کند که دارای فک پایین جلو آمده هستند که الگوی رشدی مشخصی را طی کرده و در اغلب موارد با بهترین درمان هم خطر برگشت را دارد. ماهیت این مشکلات طوری است که متخصص ارتودنسی از خطر برگشت آگاه بوده و مزایا و خطرات درمان را در ابتدا به والدین بیمار گوشزد نموده وبا توافق آن‌ها شروع به درمان می‌نماید.

برگشت نامرتبی دندان‌ها

مشکلات مرتبط با کجی دندانی درمواردی رخ می‌دهد که متخصص ارتودنسی برای رعایت مصلحت بیمار و بدست آوردن نتیجه عمدتا زیبا‌تر و طبیعی‌تر تمایلی برای کشیدن دندان نداشته و طرح درمان را بر مبنای درمان بدون کشیدن دندان طرح ریزی می‌نماید؛ به این امید که با کمترین خطر بهترین درمان را انجام دهد. وی با اطللاع از این موضوع، در صورت برگشت، درمان مجددی را با کشیدن دندان یا استفاده از روشهای جانبی مثل جراحی فک به بیمار پیشنهاد می‌کند.

یادآوری این نکته مهم است که تغییرات دندانی مرتبط با افزایش سن و رشد بعنوان برگشت درمان ارتودنسی طبقه بندی نمی‌شوند. این تغییرات دندانی عمدتا در دوره چند سال بعد از درمان ارتودنسی بطور ناچیز اتفاق می‌افتد. عمده مشکلاتی که بعنوان برگشت درمان ارتودنسی مطرح است آنهایی هستند که در طی شش ماه پس از باز کردن دستگاههای ثابت ارتودنسی خود را نشان می‌دهند.

باز شدن  مجدد فضا ی بین دندانی

وجود دندان های اضافی در دهان یکی از دلایلی است که ارتودنتیست شما را وادار به خروج انتخابی این دندان ها از دهان برای ایجاد فضای بیشتر و رشد دیگر  دندان ها  در دهانتان می کند. پس از خروج دندان ها و ایجاد فضای کافی می توان به وسیله ارتودنسی فضای به وجود آمده را با مرتب کردن دندان ها و هماهنگی آنها نظم و اصلاح بخشید.

باز شدن مجدد فاصله دندانی  پس از اتمام دوران ارتودنسی دندان و برگشت درمان ارتودنسی در این افراد با باز شدن فضا در محدوده دندان های خارج شده از دهان رخ می دهد. در اینگونه موارد متخصص ارتودنسی شما با توجه به اندازه فضای ایجاد شده درمان مجددی را از سر می گیرد و با استفاده از درمان های بازسازی، فضای ایجاد شده را از بین می برد .

ضرورت مرحله نگهداری در ارتودنسی


مرحله‌ی نگهداری در درمان ارتودنسی به دلایل زیر ضروری است:

  • دندان‌های مورد درمان تمایل دارند به موقعیت قبلی خود بازگردند.
  • احتمال برگشت ارتودنسی در صورتی‌که درمان در دوره‌ی رشد انجام شده باشد بیشتر است.
  • دندان‌های پیشین فک تحتانی در صورتی‌که به‌درستی بر روی استخوان پایه‌ی خود قرار گرفته باشند، به شکل بهتری می‌توانند موقعیت خود را حفظ کنند.
  • در مواردی از نامرتبی دندان‌ها توصیه می‌شود که دندان‌ها بیش ‌از حد مورد نیاز حرکت داده شوند.
  • در صورت از بین رفتن علت ایجاد نامرتبی دندان‌ها، همچنان خطر برگشت ارتودنسی وجود خواهد داشت.
  • قرار گرفتن دندان‌ها بر روی یکدیگر به شکل مناسب عامل مهمی برای حفظ آثار ناشی از ارتودنسی است.
  • هر چقدر دندان‌ها بیشتر حرکت داده شده باشند، خطر بازگشت ارتودنسی کمتر خواهد بود.
  • باید به استخوان و بافت‌های اطراف دندان فرصت داده شود تا خود را بازسازی کرده و با موقعیت جدید دندان تطبیق پیدا کنند.
  • حالت قوسی به‌خصوص در قوس مندیبولار را نمی‌توان به‌طور دائمی با استفاده از ابزارهای درمانی دست‌کاری کرد.
  • بسیاری از موارد درمان ارتودنسی، نیازمند استفاده‌ی دائمی از نگهدارنده‌ها هستند.

درمان برگشت ارتودنسی


برای درمان برگشت ارتودنسی سه گزینه وجود دارند که در زیر به ایم موارد می پردازیم:

تحت نظر گرفتن

حتی با استفاده از بهترین نگه‌دارنده‌ها و همکاری کامل خود بیمار نمی‌توان از حرکات بسیار کوچک دندان‌ها جلوگیری کرد. استخوان‌ها و لثه‌های حامی دندان‌ها با افزایش سن شما تغییر می‌کنند و نگه‌دارنده‌ها نیز در اثر استفاده به ‌تدریج فرسایش پیدا می‌کنند.

در صورتی‌که همان‌طور که به شما توصیه شده از نگهدارنده‌های خود استفاده کرده‌اید و تنها حرکات بسیار ریزی را شاهد بوده‌اید، احتمالاً متخصص ارتودنسی به شما توصیه می‌کند تا دندان‌های خود را تحت نظر داشته باشید و در صورت مشاهده‌ی تغییرات بیشتر برای درمان آن اقدام کنید.

درمان مجدد

مواردی وجود دارند که برگشت ارتودنسی به اندازه‌ای قابل توجه است که یک دوره درمان مجدد ارتودنسی برای اصلاح آن ضروری است. بر اساس شدت بازگشت، متخصص ارتودنسی می‌تواند یک روش محدود یا جامع برای درمان مجدد شما ارائه دهد. برگشت ارتودنسی با دامنه‌ی بازگشت ملایم تا متوسط می‌تواند با استفاده‌ی کوتاه مدت از ارتودنسی فلزی یا ارتودنسی سرامیکی در دندان‌های جلو یا استفاده‌ی محدود از بریس‌های نامرئی اصلاح شود. بازگشت ارتودنسی متوسط تا شدید ممکن است به درمان‌های جامع‌تری نیاز داشته باشد که شامل بریس کامل، الاستیک، نوارهای لاستیکی یا مجموعه‌ای کامل از بریس‌های نامرئی می‌شود.
ارتودنسی نامرئی برای بزرگسالان جذاب است، زیرا الاینرهای پلاستیکی شفاف عملاً نامرئی هستند. الاینرهای نامرئی را می‌توان هنگام غذا خوردن یا نوشیدن برداشت، بنابراین شما محدودیتی برای غذا خوردن یا آشامیدن ندارید. همچنین شما می‌توانید بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی حفظ کنید، زیرا این الاینرها متحرک هستند.
به بیماران توصیه می‌شود که برای مدت زمانی نزدیک به دو یا سه ماه از این بریس‌ها استفاده کنند تا مقداری تغییر در موقعیت دندان‌هایشان ایجاد شود.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *