ارتودنسی و درمان شکاف لب و کام یا لب شکری

یکی از نقایص مادرزادی شایع شکاف لب و کام است . هنگامی این شکاف ها روی می دهند که بافت کافی برای ایجاد لب و کام وجود ندارد . پارگی یا بسته نشدن کامل لب را ، لب شکری و شکاف سقف دهان را شکاف کام می گویند . هر دوی این موارد از نواقص مادرزادی بوده و با درمان های ارتودنسی و جراحی قابل درمان هستند . علاوه بر اینکه شکاف لب و کام بر روی زیبایی فرد تاثیر دارد ، ممکن است اثرات روحی روانی مخربی بر روی بیمار داشته باشد اما با درمان به موقع می توان از تمام این عوارض ، پیشگیری کرد . به طور کلی لب ها در هفته ششم حاملگی به صورت یک قطعه کامل در می آید و کام در آخر سه ماهگی اول به صورت یک قطعه کامل ایجاد می شود . هرگونه اختلالی در ایجاد لب و کام در دوران جنینی منجر به شکاف لب و کام می گردد . این بیماری در تمام کشورهای دنیا شیوع دارد و از شایع ترین ناهنجاری های مادرزادی سر و صورت است به طوریکه از هر ۷۰۰ تولد زنده در کل دنیا یک نفر به شکاف لب و کام مبتلا است .

عوامل ایجادکننده شکاف لب و کام در کودکان


عامل ارث

در ۳۳ تا ۳۶ درصد موارد، رابطه مثبتی بین شکاف لب و عامل ارث وجود دارد. اگر کودکی با شکاف دهانی متولد شود، شانس ابتلا برای بچه بعدی، پنج درصد اضافه می‌شود. اگر یکی از والدین کودک نیز مبتلا به این شکاف باشد، شانس ابتلا برای کودک بعدی تا ۱۵ درصد بیشتر افزایش خواهد یافت.

عوامل محیطی

بیماری‌های عفونی مادر، اختلالات هورمونی (کم کاری تیروئید، دیابت و درمان با داروهای کورتونی)، داروها ( مصرف داروهای آرام‌بخش، ضد تشنج و ضد صرع)، ویتامین‌ها (کمبود ریبوفلاوین، اسید فولیک، ویتامین B6، ویتامین A و حتی در بعضی موارد مقادیر بیش از حد ویتامین A) و هیپوکسی (سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری منجر به هیپوکسی در کودک می شود)، بیماری های دوران حاملگی و مصرف سیگار و الکل از جمله عوامل موثر محیطی بر ایجاد شکاف لب و کام هستند.

عوامل روانی

عوامل روحی و روانی که با ایجاد تنش‌های ضربه زننده ممکن است در اتیولوژی شکاف در انسان نقش مهمی داشته باشند، از دیگر عوامل شکاف لب و کام به شمار می‌روند. سن بالای پدر وجود استرس در دوران بارداری از عوامل دیگر ایجاد کننده شکاف لب و کام می باشد. عوامل ناشناخته ای مثل جهش ژنی نیز در بروز این مشکل نقش دارند.

سندروم‌های موثر دیگر

علاوه بر موارد ذکر شده، سندرم‌های شناخته شده متعددی وجود دارد که در آن ها شکاف لب و کام، یافته شایعی است و شامل سندرم Teacher-collins، سندرم wander –woude و سندرم pierre – robin است. همچنین در تریزومی ۱۳ و ۸ نیز مواردی از شکاف لب و کام دیده شده است.

مشکلات مربوط به شکاف لب و شکاف کام


  •  ناهنجاري هاي دنداني و فكي:ناهنجاری‌های دندانی در این بیماران شیوع بالاتری از افراد عادی دارد. شکاف کامل لب به داخل سوراخ بینی گسترش می‌یابد و استخوان آلویول را درگیر می‌‌کند و تعداد دندان‌ها را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. گاهی اوقات نداشتن بعضی از جوانه‌های دندانی و یا داشتن دندان‌های اضافی مشاهده می‌شود. میزان ابتلا به داشتن دندان‌هایی با سایز کوچک در ناحیه شکاف در افراد مبتلا بالاتر است.
  • مشكلات تغذيه اي : شكاف لب مشكل چنداني در تغذيه نوزادان ايجاد نمي‌كند. اما شكاف‌هايي كه در سقف دهان وجود دارد باعث مي‌شود كه كودك نتواند به خوبي از سينه مادر يا پستانك، شير بمكد. براي مكيدن، نياز است كه در ناحيه دهان،‌‌خلاء ايجاد شود و شكاف‌هاي ناحيه كام امكان ايجاد خلاء را به نوزاد نخواهد داد. كودكان داراي شكاف كام ممكن است هنگام شير خوردن، عق بزنند، شير در گلويشان بيفتد و يا از بيني‌شان بيرون بزند. بعضي پزشكان استفاده از يك صفحه پلاستيكي را توصيه مي‌كنند كه به تغذيه راحت‌تر كودك كمك مي‌كند. اين صفحه پلاستيكي كه به مسدود كننده معروف است هنگام شير خوردن نوزاد در ناحيه سقف دهان او قرار مي‌گيرد و با مسدود كردن شكاف، به راحت‌تر شير خوردن او كمك مي‌كند.
  • زبان و کلام: مشکلات حرف زدن از جمله تو دماغی یا گنگ حرف زدن و کشیدگی جبرانی حروف از عوارض و مشکلات شکاف لب و کام محسوب می شود.
  • شنوایی: عفونت مزمن گوش داخلی (اوتیت مدیا)، ثانویه به نقص عملکرد شیپور استاش، ممکن است موجب افت شنوایی و کری و تاخیر در تکامل کلام و حرف زدن شود

درمان‌ ارتودنسی در مبتلایان به شکاف لب و کام


اولین ویزیت ارتودنسی باید قبل از رویش دندان کودک انجام گیرد . هدف از این ویزیت، ارزیابی رشد صورت ، به ویژه رشد فک می‌باشد . بعد از درآمدن دندان‌های دائمی ، درمان ارتودنسی به منظور کمک به بهبود منظم و ظاهر دندان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد که شامل استفاده از بریس و سایر تجهیزات ارتودنسی جهت صاف کردن دندان‌ها می‌باشد . درمان با بریس ارتودنسی معمولاً بعد از افتادن همه دندان‌های شیری شروع می‌شود ، اما ممکن است قبل از پیوند استخوان ، جهت ترمیم شکاف لثه ضروری باشد .

کودکانی که با مشکل لب شکری و یا شکاف کام متولد می‌شوند، تا رسیدن به سن ۲۱ سالگی باید مراقبت‌های ارتودنسی را ادامه دهند . وقتی همه دندان‌های دائمی درآمدند، جهت صاف کردن همه دندان‌ها، می‌توان بریس‌ها را روی دندان‌ها نصب کرد.

در این افراد، هنگامی که جراحی برای ترمیم لب و کام صورت می گیرد ، اختلالات ثانویه در رشد دندان ها مشاهده می شود که شامل رشد اولیه اسکلتی و دندان ضعیف خصوصا در فک بالا می شود. متخصص پروتز فک و صورت برای ترمیم این شکاف ممکن است که یک پل دندانی برای پر نمودن جای خالی دندان ها درست کند. ابزار های دیگری مانند حباب گویایی و بالا برنده کام نیز ممکن است که با توجه به مشکل کودک ، مورد استفاده قرار بگیرد. همکاری میان متخصص پروتز فک و صورت و ارتودنتیست بسیار مهم می باشد.

در جراحی ترمیم لب و کام ، همکاری میان جراح و ارتودنتیست نیز بسیار اهمیت دارد . چون در طی عمل جراحی ، جراح می تواند با خارج نمودن دندان های اضافه در روند درمانی موثر باشد. همچنین در ترمیمم نقص استخوانی فک بالا ، ممکن است ارتودنتیست برای آماده شدن برای پیوند استخوان یک دستگاه در فک بالایی قرار دهد تا زمانی که از دستگاه ارتودنسی به طور کامل استفاده شود .

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *