ارتودنسی جراحی (درمان ارتوگناتیک): مزایا و مراقبت

درمان ارتودنسی به همراه جراحی فک برای بعضی از بیماران ترسناک است. این مسئله نشان دهنده آن است که در این زمینه اطلاعات کافی وجود ندارد. مهم ترین مسئله در این بیماران آگاهی دادن و مشخص کردن سود و زیان هر درمان برای هر بیمار است. هنگامی که برای شما یا فرزندتان درمان جراحی فک و ارتودنسی پیشنهاد می شود، شما با اصطلاحی به نام جراحی ارتوگناتیک (Orthognathic surgery) آشنا می شوید.

در صورتی بیمار ناهنجاری فکی داشته باشد و قبل از بلوغ مراجعه کند، با ارتودنسی به تنهایی و بدون نیاز به جراحی ناهنجاری بیمار را می توان درمان کرد ولیکن مراجعه دیر هنگام بیمار به همراه مشکلات فکی نیاز به جراحی خواهد داشت. بیماران ارتوسرجری (Orthosurgery) یا بیماران ارتوگناتیک (Orthognathic) آن دسته از بیمارانی هستند که دارای مشکل فکی می باشند و پس از بلوغ به متخصص ارتودنسی مراجعه می نمایند. این بیماران می بایست در ابتدا تحت درمان ارتودنسی قبل از جراحی (Presurgical orthodontics) واقع شوند و سپس برای جراحی نزد متخصـص جراح فــک و صــورت ارجاع داده شـوند و سپـس تحـت درمان ارتودنسی بعد از جراحــی (Postsurgical orthodontics) قرار گیرند.

کاربرد ارتودنسی جراحی


برخی از شایع‌ترین عوارض و مشکلاتی که درمان آنها نیاز به جراحی ارتوگناتیک دارد، عبارتند از:

  • مشکل در جویدن یا گاز گرفتن غذا
  • مشکل در بلعیدن غذا
  • درد مزمن فک یا مفصل فک (TMJ) و سردردهای ناشی از آن
  • ساییدگی شدید دندان‌ها
  • اپن بایت
  • نامتوازن بودن شکل ظاهری صورت از جلو یا از نیمرخ
  • مصدومیت یا نقایص مادرزادی در ناحیه صورت
  • عقب بودن چانه
  • جلو بودن فک
  • ناتوانی در به هم رساندن لب‌ها بدون کشیدن آنها
  • تنفس از راه دهان به صورت مزمن و خشکی دهان در نتیجه آن
  • بیماری وقفه تنفسی در خواب

مزایا


مزایای جراحی ارتوگناتیک یا جراحی اصلاحی فک عبارت است از :

  • مریض در نتیجه بهبود تناسب بین اجزاء صورت چهره‌ای زیباتر و اعتماد به نفسی بیشتر می یابد .
  • رابطه بین دندان‌ها بهتر می شود و دندان‌ها به خوبی روی هم قرار می گیرد .
  • موقعیت مجراهای عبور هوا بهتر می گردد . جراحی فک در واقع گاهی فقط معالجه اثر گذار برای بیماران مبتلا آپنه خواب ( وقفه تنفسی در خواب ) است . میزان موفقیت جراحی ارتوگناتیک در رفع مشکلات خواب ناشی از وقفه تنفسی بیش از ۸۰ درصد است .
    مشکلات مفصل گیجگاهی ـ فکی نشأت گرفته از نقص‌ بایت هم به یاری جراحی فک برطرف می گردد .

نحوه جراحی ارتوگناتیک


آمادگی برای جراحی فک معمولا نیاز به یک دوره ی مقدماتی ۹ تا ۱۴ ماهه برای درمان ارتودنسی خواهد داشت و این نکته باید تاکید شود که متخصص ارتودنسی جزء جدایی ناپذیر برای یک درمان موفقیت آمیز است.ابزارهای ارتودنسی دندان قبل از جراحی برداشته نمی شوند و در واقع در طول فرآیند جراحی به جراح کمک می کنند.علاوه بر این یک دوره ی ارتودنسی بعد از جراحی نیز وجود دارد که برای افراد مختلف متفاوت است .قبل از جراحی از سر و صورت بیمار رادیو گرافی استاندارد گرفته می شود تا جهت و میزان تغییر کاملا مشخص شود و سپس جراحی که باید روی فک بیمار انجام شود ابتدا روی نمونه ای که از قبل شبیه سازی شده است انجام می شود تا نتیجه ی آن مشخص شود و بعد از مشخص شدن نتیجه عمل جراحی اصلی انجام می شود. جراحی ارتوگناتیک فرآیندی است که معمولا در بیمارستان انجام می شود و نیاز است حدودا ۱ روز پس از جراحی در بیمارستان بستری باشید.

مراقبت‌های بعد از جراحی


  • بلافاصله بعد از عمل فك توصيه مي‌شود كمپرس يخ از روي صورت انجام شود. بهتر است كمپرس يخ را به‌صورت ناپيوسته انجام دهيد، يعني يك ربع ساعت روي سمت راست صورت و يك ربع ساعت روي سمت چپ بگذاريد. صرفا كمپرس يخ را تا سه روز ادامه دهيد. بعد از سه روز سرماكمكي در كاهش تورم صورت ندارد.
  • بهتر است هنگام استراحت و خواب زير سر شما توسط چند عدد بالشت بالاتر از تنه و اندام‌ها باشد.
  • معمولا بعد از جراحي‌هاي فك، دهان مدتي توسط سيم‌هاي داخل دهاني بسته مي‌شود. در اين مدت غذاهاي مايع مانند سوپ، شير، و آب‌ميوه مصرف كنيد تا به‌راحتي مواد غذايي از بين دندان‌هاي شما عبور كند. ديگر مواد غذايي را نيز مي‌توانيد در مخلوط‌كن خرد كرده و به‌صورت پوره درآورده و مصرف نماييد. دقت كنيد غذاهاي مصرفي حرارت زياد نداشته باشند تا باعث بازشدن زخم‌هاي داخل دهان و خونريزي نگردند.
  • در بعضی اعمال جراحی ارتوگناتیک، تورم حول چشم و کبودی سفیدی چشم ممکن است دیده شود که به مرور زمان بهتر می‌شود و نگران کننده نیست.

  • در صورت استفاده از سیم جهت بستن فک، در صورت درد لثه‌ها توسط سیم‌ها، تا مراجعه به مطب می‌توانید از پنبه یا موم بر روی آن‌ها استفاده کنید.

خطرات و عوارض جانبی احتمالی


مانند هر نوع درمان جراحی، خطرات خاص باید در نظر گرفته شده و با مزایای احتمالی آن سنجیده شوند. اگر بطور کامل احساس نشود که مزایای عمل نسبت به خطرات آن بیشتر است، انجام عمل جراحی به شما توصیه نمی‌شود. هر چند باید خطرات و عوارض جانبی مرتبط با جراحی ارتوگناتیک را بدانید که عبارتند از:

  • آسیب به ساختارهای طبیعی مانند بافت لثه، استخوان یا دندان‌ها، هرچند این نوع مشکل بسیار نادر است.
  • بی‌حسی یا کاهش حس لامسه پس از جراحی: از آنجایی که جراحی فک بر روی صورت انجام می‌شود، کبود شدن این اعصاب گاهی اوقات منجر به کاهش احساس در بخش‌های خاصی از صورت می‌شود. در جراحی فک بالا این وضعیت معمولاً در اطراف بینی و لب بالا رخ می‌دهد. در جراحی فک پایین، این حالت در اطراف لب پایین و چانه مشاهده می‌شود. با اینکه ممکن است این مشکل بلافاصله پس از جراحی عجیب باشد، اما بی‌حسی در کاهش میزان درد پس از جراحی نیز موثر است. این کاهش احساس معمولاً موقتی است، هر چند در برخی بیماران ممکن است دائمی باشد.
  • خطرات ناشی از بی‌حسی: بیهوشی عمومی بسیار بی‌خطر است بخصوص در موارد جراحی انتخابی مانند جراحی ارتوگناتیک. متخصص بیهوشی تمام جنبه‌های مراقبت بیهوشی را پیش از جراحی برای شما توضیح خواهد داد.

سایر عوارض

  • از دست دادن خون
  • عفونت
  • شکستگی فک
  • برگشت فک به موقعیت اصلی و عود دوباره بیماری
  • نیاز مجدد به عمل جراحی تصحیحی
  • نیاز به درمان ریشه در برخی دندان‌ها
  • از دست دادن بخشی از فک
  • احساس درد و تورم
  • مشکلات غذا خوردن که می‌توان با مکمل‌های غذایی و مشاوره با یک متخصص تغذیه برطرف شود
  • مدت کوتاهی که طول می‌کشد تا به ظاهر جدید صورت خود عادت نمایید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *